Goed luisteren is keihard werken

Oude foto talking stick

Goed luisteren is niet eenvoudig. Daarvoor hebben we geduld nodig, veel geduld. En heel belangrijk: we moeten ons ego tijdelijk parkeren. Hoe vaak lukt het jou om langere tijd echt goed naar iemand te luisteren, zonder je gedachten te laten afdwalen of erger; de ander te onderbreken met jouw eigen ervaring om vervolgens per ongeluk niet meer terug te keren naar zijn of haar verhaal? Zo op papier lijkt het zo overduidelijk not done. Toch maken we er ons allemaal weleens schuldig aan in meer of mindere mate. Bewustwording is stap één.

Waarom zouden we moeite doen om goed te luisteren?

Het is wetenschappelijk bewezen dat goede luisteraars succesvoller zijn, zowel in hun sociale als in hun zakelijke leven. Liefdesrelaties en vriendschappen zijn vele malen sterker wanneer twee mensen echt naar elkaar luisteren. Een vriend die alleen maar over zichzelf praat en jou steevast onderbreekt levert irritatie op en het gevoel dat je niet gehoord wordt. De winst van goed kunnen luisteren is begrip voor elkaar, verdraagzaamheid. Het is absoluut niet overtrokken als ik zeg dat oorlogen woeden doordat er simpelweg niet naar elkaar geluisterd wordt, niet echt!

Waarom is luisteren niet eenvoudig?

Ieder mens heeft haar eigen interpretatie van de wereld. Wetenschappers schatten dat er op ieder willekeurig moment in de tijd 134.000 stukjes informatie beschikbaar zijn voor ons om op te nemen. Dat doet geen mens, want dan zouden we direct compleet doordraaien. Wat er wel gebeurt is het volgende:

  • Ieder mens maakt van die hele grote hoeveelheid informatie een kleine selectie van maximaal 5 tot 9 details per moment;
  • Deze persoonlijke compilatie maken we op basis van onze zintuigen (zien, horen, ruiken, proeven, voelen);
  • Uit die 134.000 stukjes informatie verwijderen we dus een gigantisch grote hoeveelheid aan  beschikbare informatie en zijn we plots kampioen in generaliseren (vrouwen kunnen niet autorijden, mannen kunnen niet multitasken etc);
  • Vervolgens gaan deze 5-9 stukjes door ons innerlijke filter dat bestaat uit persoonlijke ervaringen en [ons] voorkeursysteem. Met de term voorkeursysteem bedoel ik de manier waarop je de wereld ervaart (visueel, auditief, kinesthetisch=gevoel/tast). Vaak hebben mensen één manier die dominant is. In een volgend blog zal ik over dit onderwerp meer vertellen;
  • Het eindproduct is de betekenis die een persoon aan de 5-9 stukjes informatie toekent, geheel ingekleurd door zijn of haar levenservaringen.

Het is dus niet vreemd dat broers en/of zussen uit één gezin op latere leeftijd een totaal ander beeld kunnen schetsen van de familiesfeer uit hun jeugd. Het lijkt vreemd, omdat ze dezelfde ouders hebben en in hetzelfde huis woonden. Maar ook zij hebben allebei een eigen innerlijke kaart met compilaties. Herkenbaar? Wellicht stof om over na te denken.

Het geheim van goede luisteraars

In luistervaardigheidstrainingen komt regelmatig de afkorting L.S.V. aan bod. Dat staat voor Luisteren, Samenvatten, Vragen stellen. Als dit er bij jou is ingehamerd, dan was dit vast in een onderdeel van een commerciële training. Handig om snel tot de kern te komen in bijvoorbeeld sales gesprekken. Mijn probleem met dit luisterrecept is het gemis aan het belangrijkste ingrediënt van een goede luistersessie.

Hét grote geheim van goed luisteren is namelijk ‘open staan’ voor de ervaring van de ander, inclusief alle gevoelens die daarbij beschreven worden. Daarbij zet je jouw ego tijdelijk langs de zijlijn. Als je dit niet kunt of wilt, zeg dat dan eerlijk en ga wat anders doen. Je gesprekspartner weet dan in ieder geval waar hij of zij aan toe is. Alles beter dan een toneelstukje opvoeren waarbij je weliswaar oogcontact maakt, samenvat, en vragen stelt; jouw gesprekspartner zal feilloos aanvoelen of jouw intentie om contact te maken oprecht is of niet. Bespaar jezelf de moeite en de ander de teleurstelling. Maar, wat nu wél te doen:

  1. Wees helemaal aanwezig voor je gesprekspartner. Voorkom het liefste dat je daarbij dat afgeleid  wordt door zaken als telefoon, tv, radio of andere mensen. Zorg er tegelijkertijd voor dat jouw gedachten niet in beslag genomen worden door andere onderwerpen, waardoor je eenvoudig kunt afdwalen;
  2. Lichamelijk ben je gericht naar je gesprekpartner. Door ongeveer dezelfde houding aan te nemen (in NLP termen ‘spiegelen’ genoemd) zal het contact versterken. Speel hier een beetje mee, maar overdrijf niet. Loop tussendoor niet weg om iets te pakken, want daardoor verbreek je het contact;
  3. K.O.E. (Kaken op Elkaar). Laat de ander zeker een minuut of 5 praten, zonder te onderbreken. Om te laten merken dat je actief luistert, kun je bevestigende en begrijpende geluiden maken en knikken, maar weerhoud jezelf ervan om prachtige volzinnen te gaan zenden;
  4. Go with the flow. Blijf niet hangen op een gedachte die voorbijkomt of een opmerking die je zo meteen wilt maken, want daarmee stop je acuut met luisteren. Laat daarentegen de ander helemaal de ruimte om diens ervaring te vertellen. Het gaat op dit moment om de ander en niet om jou;
  5. Wanneer ruimte ontstaat (dus na die 5 minuten!) om vragen te stellen, hanteer je open vragen en stel je die vanuit belangstelling. Probeer in te gaan op de gevoelens van de ander. Je hebt wellicht al eens gehoord van N.I.V.E.A. in communicatie (Niet Invullen Voor Een Ander). Hanteer deze methode door open vragen te stellen zoals ‘Hoe was dit voor jou?’ ‘Kun je vertellen hoe dat voelde?’. Je krijgt dan veel diepere informatie dan wanneer je gesloten vragen stelt waar je dus alleen ja en nee op kunt antwoorden. Voorbeelden van gesloten vragen zijn: ‘Dat was vast en zeker een hele vervelende ervaring he? en ‘Voel je je verdrietig door hem?’.

Ik hoor je peinzen: “Waarom ben je zo streng?!”

  • Omdat goed luisteren de sleutel is tot betere communicatie, betere relaties, meer succes en uiteindelijk een betere wereld;
  • Omdat luisteren een verplicht onderdeel op school zou moeten zijn (persoonlijke ambitie om dit te realiseren). Tot die tijd wil ik het belang onderstrepen en iedereen, die kinderen heeft of met ze werkt, enthousiast maken om kinderen de kunst van het luisteren bij te brengen;
  • En ja, omdat ikzelf een blinde vlek had en dacht dat ik goed kon luisteren. Zelfs verhitte discussies over dit onderwerp met mijn man lieten me niet tot inkeer komen. Tot ik tijdens een NLP trainingsdag merkte dat ik K.O.E. en N.I.V.E.A. absoluut als mijn nieuwste beste vrienden moest gaan adopteren. Invullen voor een ander bleek namelijk mijn tweede natuur en stiltes in gesprekken vond ik maar wat ongemakkelijk. Dus voor mij een gezonde dosis reality check en nu is het vallen en opstaan, maar ik maak progressie. Een coach die niet kan luisteren is immers een barslechte coach.

Voel je welkom om te spelen met bovenstaande tips en geniet van de positieve veranderingen. Voor aan de eettafel of in de vriendenkring is onderstaande hulpmiddel wellicht wel grappig:

Indianen maakten vroeger tijdens hun bijeenkomsten gebruik van een praatstok. De regels raad je waarschijnlijk al: Wie de stok heeft mag praten en de anderen houden hun mond. Totdat hij of zij klaar is en de stok doorgeeft. En ja, er is ook een antwoordveer in het spel. De spreker houdt de veer ook bij zich, en overhandigt deze aan iemand wanneer hij een vraag heeft voor diegene.

Structuur, ik hou ervan😁!

Tot fladders!

Deze blog delen: